Krukgewichten 1 POND # deze pagina toont 8 gewichten.

254


Krukgewicht 1 POND Amsterdam, voormetriek

Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht  ► ► ► ►

Aantal ijken: 01
Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van de
krukt het jaartal 1797.
Op de schouder aan de andere kant van de kruk staat:
Twee keer het ijkmeesterteken van ijk- en justeermeester Johan Everwijn Glimmer, het stadswapen van Amsterdam en in het midden | die daarmee aangeeft dat het om een Nederlandse ponden gaat.
> Op de romp zijn de volgende sierringen aangebracht
> Drie ringen net onder de schouder
> Vier ringen in het midden van de romp
> Twee ringen aan de onderkant van de romp.

IJk- en justeermeester
Johan Everwijn Glimmer, benoemd 24 juni 1790, op recognitie van 25 gulden per jaar; ontslagen (om politieke redenen) 11 april 1798. Hersteld 24 september 1798, overleden op 74 jarige leeftijd 16 juli 1817.

Opmerking
'Het dubbel afgeslagen merk van de stadsijker'
In het boek 2000 jaar gewichten in de Nederlanden op blz. 146 en 147 staat: 'Aan de bewaard gebleven gewichten kunnen we eerst na de invoering van het metrieke stelsel zien of ze voor fijne weging geijkt waren, immers in de periode 1820-1870 (noot: dat gebeurde vanaf 01-01-1820 tot 01-01-1870) werd op gewichten voor fijne weging het merk van een arrondissementsijker tweemaal afgeslagen'.

Er wordt nogal eens gedacht dat het dubbel afgeslagen merk van de ijkers van het Amsterdams koper- en het Brabants kopergewicht op Amsterdamse krukgewichten in de voormetrieke periode (dus vóór 1820), betekent dat dergelijke gewichten geijkt zijn voor de fijne weging. Conservatoren van de Internet Musea www.muntgewicht.nl  Ritzo Holtman – www.goud en zilverweging.nl Huib Tieleman en www.oudegewichtjes.nl Gerard Warburg delen deze gedachte niet. Holtman merkte op 06-11-2016 terecht op dat in Amsterdam, naast het Amsterdams pond voor gewone weging, ook het Troois pond specifiek voor fijne weging in gebruik was. Waarbij voor beide soorten gewichten verschillende ijkmeesters waren aangesteld. Het Amsterdams pond was dus voor gewone weging; het Troois pond voor fijne weging.

Aannemelijk is dat wanneer er genoeg ruimte op de schouder van het handelsgewicht (gewone weging) aanwezig was, aan beide zijden van de massa aanduiding het merk van de stadsijker werd afgeslagen.
Op de kleinere krukgewichten vanaf een half pond of lichter was de ruimte op de schouder beperkt en werd alleen de massa en één keer het merk van de stadsijker afgeslagen. Soms ook alleen het merk van de stadsijker en de jaarletter, dus zonder vermelding van de massa.


        
                  Vijf pond               1/2 pond                  1/4 pond.

Bijzonderheden
> Het omschreven gewicht vormt samen met de hieronder genoemde gewichten
   één bijzondere serie van 1 tot 5 pond. Sinds 1797 het jaar dat deze gewichten
   werden geijkt door ijk- en justeermeester Johan Everwijn Glimmer zijn deze
   gewichten bij elkaar.

   5 POND volgnr. 250
   4 POND volgnr. 251
   3 POND volgnr. 252
   2 POND volgnr. 253
   1 POND volgnr. 254
 

263


Krukgewicht 1 POND Arnhem, voormetriek

Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht  ► ► ► ►

Aantal ijken: 01
In het midden van de kruk zit in de bovenkant een rond putje. Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van de kruk: | Hiermee wordt aangeven dat het om een gewicht van 1 pond gaat. 
Op de schouder aan de andere kant van de kruk staat :
> De dubbel koppige adelaar, het stadswapen van Arnhem
> De hoofdletter A van de stad Arnhem
> 87 = 1787
   Op de romp zijn de volgende sierringen aangebracht:
> Twee ringen net onder de schouder
> Twee ringen in het midden van de romp
> Twee ringen aan de onderkant van de romp

In de grondplaat van het gewicht is één grote vierkante justering door middel van lood aangebracht.

Bijzonderheden
zie ook Meten en Wegen september 1994 no. 87 pagina 2055 en 2056.
 

264


Krukgewicht 1 POND Hoorn, voormetriek

Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht  ► ► ► ►

Aantal ijken: 13
Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van de kruk: 
De hoorn, het stadswapen van Hoorn hiermee wordt aangegeven dat het hier om een
gewicht van Hoorn gaat en
De hoofdletters C en D

Op de schouder aan de andere kant van de kruk staat: in hoofdletters E B C op de romp is het volgende aangebracht het wapen van Hoorn en de hoofdletters D E F G H J K L 13 x ononderbroken geijkt vanaf 1769 - 1819
> Op de romp zijn de volgende sierringen aangebracht:
> Drie ringen net onder de schouder
> Vier ringen in het midden van de romp
> Een ring aan de onderkant van de romp.


In de grondplaat van het gewicht is één grote vierkante justering door middel van lood aangebracht.

Bijzonderheden
zie ook Meten en Wegen september 2009 no. 147 pagina 3494.
 

265


Krukgewicht van 1 POND Groningen, voormetriek

Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht  ► ► ► ►

Aantal ijken: 04
Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van de kruk: 71 (1771)
Op de schouder aan de andere kant van de kruk staat: Het stadswapen van Groningen
Op de romp zijn de jaartallen (1) 8 1 7 (1817), 9 (1819) aangebracht en de volgende sierringen:
> Vijf ringen net onder de schouder
> Drie ringen net voorbij het midden van de romp
> Drie ringen aan de onderkant van de romp.

IJk- en justeermeester
Willem Liefsting, indienst 1738 tot 1779.

Bijzonderheden
Voor 1750 gebruikte men in Groningen ten teken van goedkeuring van het gewicht jaarletters. Het is tot op heden (nog)niet bekend welke jaarletter bij welk jaar hoort. Vanaf 1750 werd het jaar van goedkeuring in cijfers vermeld. Men deed dat meestal met de laatste twee cijfers van het desbetreffende jaar. Voorbeeld 1750 werd afgeslagen met 50 (heel soms in een opeenvolgende jaarreeks alleen het laatste cijfer zie dit gewicht.
 

266


Krukgewicht van 1 POND Groningen, voormetriek

Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht  ► ► ► ►

Aantal ijken: 01
Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van de kruk: de Gotische 1
Op de schouder aan de andere kant van de kruk staat:
> Het stadswapen van Groningen en 18 (1818)
> Op de romp zijn aangebracht de volgende sierringen:
> Twee ringen net onder de kraag
> Twee ringen net voorbij het midden van de romp
> Twee ringen aan de onderkant van de romp.

IJk- en justeermeester
Hermanus Doll. In 1809 in functie. Datum van benoeming 16 november 1796.

Bijzonderheden
Voor 1750 gebruikte men in Groningen ten teken van goedkeuring van het gewicht jaarletters. Het is tot op heden (nog)niet bekend welke jaarletter bij welk jaar hoort. Vanaf 1750 werd het jaar van goedkeuring in cijfers vermeld. Men deed dat meestal met de laatste twee cijfers van het desbetreffende jaar. Voorbeeld 1750 werd afgeslagen met 50 (heel soms in een opeenvolgende jaarreeks alleen het laatste cijfer zie hiervoor 1 pond Gronings gewicht met volgnummer 265).
 

271


Krukgewicht van 1 POND  Arnhem, voormetriek

Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht  ► ► ► ►

Aantal ijken: 01
Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van de kruk: De dubbel koppige adelaar, van het stadswapen van Arnhem, in een wat gestileerde vorm
Op de schouder aan de andere kant van de kruk staat: 43 = 1743
Op de romp zijn de volgende sierringen aangebracht:
> Eén ring net onder de schouder
> Eén ring in het midden van de romp
> Eén ring aan de onderkant van de romp
> Op de romp zijn de eigendomsletters DH aangebracht.
 

385


Krukgewicht 1 POND Amsterdam, voormetriek

Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht  ► ► ► ►

Aantal ijken: 01
Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van het krukgewicht het jaartal 1701.
Op de schouder aan de andere kant van de kruk staat:
Twee keer het ijkmeesterteken van
ijk- en justeermeester Jan Lemmerman, het stadswapen van Amsterdam en in het midden | die daarmee aangeeft dat het om 1 Amsterdams pond gaat.
> Op de romp zijn de volgende sierringen aangebracht
> Twee ringen net onder de schouder
> Drie ringen in het midden van de romp
> Twee ringen aan de onderkant van de romp.

IJk- en justeermeester
Jan Lemmerman werd benoemd 29 augustus 1697,
overleden 28 oktober 1717.
 

387


Krukgewicht van 1 POND Groningen, voormetriek

Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht  ► ► ► ►

Aantal ijken: 01
Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van de kruk: 67 (1767),
de | die daarmee aangeeft dat het om 1 pond gaat en de Franse ofwel Trooise
lelie, die geeft aan dat we te maken hebben met een Troois gewicht ten
behoeve van goud- en zilverweging.
Op de schouder van het gewicht staat aan de andere kant van de kruk:
het wat gestuiterd afgeslagen stadswapen van Groningen en de jaarletters V en A.
 

Bijzonderheden
> Door de op het gewicht afgeslagen jaarletters V en A kunnen we concluderen
   dat het gewicht van voor 1750 is.
> Voor 1750 gebruikte men in Groningen ten teken van goedkeuring van het
   gewicht jaarletters. Het is tot op heden (nog)niet bekend welke jaarletter bij
   welk jaar hoort. Vanaf 1750 werd het jaar van goedkeuring in cijfers vermeld.
   Men deed dat meestal met de laatste twee cijfers van het desbetreffende
   jaar.
   Voorbeeld 1750 werd afgeslagen met 50 (heel soms in een opeenvolgende
   jaarreeks alleen het laatste cijfer zie hiervoor 1 pond Gronings gewicht met
   volgnummer 265).