Arrondissement-ijkers en hun merktekens 1820 tot 1870  H t/m M

Bij de invoering van het metrieke stelsel behoorde uiteraard ook de regeling van het toezicht ook op maten en gewichten en ellestokken. Dit toezicht was in de periode van 1820 tot 1870 opgedragen aan de arrondissementsijkers.

Wanneer bij de ijk de voorwerpen aan de voorschriften voldeden werden zij voorzien van de lopende jaarletter
(zie jaarletters 1820-1975), en het particuliere merk van de ijker, die de keuring had verricht.
Kwam bij de aanbieding voor her-ijk op het gewicht het eigenmerk van de betreffende ijker niet voor, omdat de aanbieder bijvoorbeeld uit een ander arrondissement afkomstig was of na overplaatsing van de ijker naar een
ander arrondissement, dan bracht de ijker bij de her-ijk ook zijn eigen merk weer aan. Op sommige gewichten kunnen dus verschillende ijkmeestermerken voorkomen.
Echter indien er twee dezelfde merken naast elkaar zijn aangebracht, dan betekent dit dat wij te doen hebben met een gewicht wat is bestemd voor de "fijne weging" (goud, zilver, medicijnen, etc.)
In de onderstaande tabel vindt u een overzicht van de tot nu toe bekende particuliere merken van de arrondissementsijkers, die werden gebruikt tussen 1820 en 1870. Daarbij zijn vermeld: hun naam, de werkzame periode en een aantal relevante gegevens. Alle levensdata vanaf 1870 staan dus los van de getoonde merken.

Alle tot nu toe bekende arrondissementsijkers en hun merken op alfabetische volgorde;

A - G klik hier               H - M  klik hier               N - R  klik hier               S - Z  klik hier
 

Haaff ten G.C.
Benoemd in 1820 te Almelo.
Eervol ontslagen 2 april 1828.
Voor de grote ijzeren gewichten een ovaal van 14 mm breed en 13,5 mm hoog met daarin een driehoek met vijf dwarsstrepen. Kleinere versies van dit merk zijn 4 en 3 mm hoog.
Voor de houten lengtematen het tweede merk met een hoogte van 6 mm.
In de praktijk ziet men dit merk meestal zonder ovale omlijsting. In 1828 werd dit ijkarrondissement opgeheven en verdeeld over Zwolle en Deventer.
 
  Haak L.
Benoemd 14 maart te Hulst.
Overleden 29 mei 1845.

Nog geen merk bekend
Harte P.
Benoemd 14 maart 1820 te Tiel.
Eervol ontslagen mei 1828 toen het ijkkantoor Tiel opgeheven en bij Nijmegen gevoegd werd.
 
Heuvelen van B.H.
Benoemd in 1826 te Appingedam
Overleden in 1841. 

  Jochim A.
Benoemd 1 juli 1857 te Goes.
Overgeplaatst 20 november 1857 naar Arnhem.
Aangesteld tot ijker, chef van dienst te Arnhem op 1 januari 1870.
Overleden op 47 jarige leetijd te Arnhem op 17 maart 1878.

Abraham was gehuwd met Petronella Elisabeth te Winkel.
 
Kanter de L.M.
Benoemd 14 maart 1820 te Goes.
Overleden aldaar in 1842.
 
  Kerkwijk van C.J.
Benoemd 1 juli 1865 te Brielle.
Overgeplaatst 28 november 1867 naar Zierikzee. Benoemd tot IJker, Chef van Dienst aldaar 1 januari 1870. Overgeplaatst naar Middelburg april 1875, naar Arnhem oktober 1878.
Overleden 25 januari 1889.
 
  Knöps P.E.
Benoemd 1 januari 1836 te Brielle.
Eervol ontslagen in 1857.
 
  Koentz W.D.J.
Benoemd 1 september 1856 te Eindhoven.
Overgeplaatst 15 december 1866 naar Goes.
Aangesteld tot IJker, Chef van Dienst te Haarlem op 1 januari 1870.
Eervol ontslagen 1 februari 1874.

Koolman F.O.
Benoemd 24 april 1847 te Hulst.
Overgeplaatst 15 december naar Zierikzee; 2 juni 1857 naar Hoorn.
Eervol ontslagen 1 januari 1866.
Overleden in 1880.

Nog geen merk bekend
Kresmeyer H.
Benoemd 14 maart 1820 te Zutphen.
Overleden 31 januari 1827.

Krol Dirk Janz.
Benoemd 6 december 1852 te Amersfoort.
Overgeplaatst 20 november 1857 naar Sneek
Aangesteld tot IJker, Chef van Dienst te Leeuwarden 1 januari 1870.
Overgeplaatst naar Groningen.
Geboren op 28 januari 1823
Overleden 10 maart 1879.

  Krol Jan Gerrits.
Geboren te Idskenhuizen in 1784 of 1785. Hij is overleden te Sneek op 4 juli 1836. Hij was getrouwd met Dieuwke Klazes de Vries. Werd in 1804 benoemd tot botervatenijker in Idskenhuizen. Van 1820 tot zijn dood in 1836 vervulde Jan Gerrits Krol het ambt van arrondissements-ijkmeester in Sneek. Aanvankelijk was hij ook nog onderwijzer en ontvanger van de belastingen. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Klaas Jans Krol (1814-1857). Klaas was arrondissements-ijkmeester in Sneek van 1836 tot zijn dood in 1857. Hij werd opgevolgd door zijn broer Dirk Jans Krol (geboren op 28 jan. 1823). Hij bleef het ambt vervullen tot 1870, toen de arrondissements-ijkkantoren werden opgeheven
 
  Krol K.J.
Benoemd in 1836 te Sneek.
Geboren 1814 Overleden 1857.
Klaas was arrondissements-ijkmeester in Sneek tot zijn dood in 1857.
 
  Kuyper G.
Benoemd 14 maart 1820 te Groningen.
Overleden in 1860.
Er zijn betrekkelijk veel metrieke korenschalen met het merk van deze ijker bekend.
 
   Kuyper J.H.A.
Benoemd 19 november1858 te Hulst.
Overgeplaatst 13 december 1860 naar Groningen.
In 1864 aangesteld bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

Nog geen merk bekend
Leeuwen van K.
Rotterdam en Gouda 1824-1833.

  Linden van der P.
Briele 1820-1837

Nog geen merk bekend
Lobatto Rehuel.
Geboren te Amsterdam 6 juni 1797, overleden te Delft februari 1866.
Hij werd ijker in het arrondissement Rotterdam en vestigde zich te Delft. 31 augustus 1827 werd hij aangesteld als adviseur voor de Zaken Maten en Gewichten bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken, maar bleef tot januari 1828 het ambt van ijker waarnemen. In 1842 volgde zijn benoeming tot hoogleraar aan de Hogeschool te Delft.
Menige regeringsopdracht voerde hij uit. Zo was hij lid van de commissie die in 1838/1839 te Parijs nieuwe standaarden voor de meter vervaardigde.
 
  Mansvelt P.
Benoemd 4 augustus 1820 te Den Haag.
Overleden 17 oktober 1851 De vier jaar heeft hij bij Lenoir te Parijs gewerkt.
 
  Mensing Matheus Christinus Dr.
Studeerde te Utrecht en promoveerde 20 juli 1837 cum laude tot doctor in de wis- en natuurkunde op proefschrift: De Bilancibus. Benoemd 30 september 1833 te Gouda, in 1857 overgeplaatst naar Rotterdam. Benoemd tot IJker, Chef van Dienst aldaar 1 januari 1870.
Eervol ontslagen 1 augustus 1880.
Overleden 13 februari 1908.

Nog geen merk bekend
Meeler J.H.
Particulier merk M
Noordwijk 1820-1852.
 

   Mierop Schenkenberg van P.
Benoemd 13 december 1860 te Hulst.
Overgeplaatst in 1864 naar Groningen. Benoemd tot ijker aldaar in 1870; overgeplaatst naar Leeuwarden en in november 1873 naar Dordrecht. Benoemd tot IJker, Chef van Dienst te Haarlem 15 augustus 1877. Benoemd tot toegevoegde ijker te Den Bosch in 1879, overgeplaatst naar
Den Haag in 1880. Ontslagen 1881.

 

Moerbeek Pieter.
Benoemd 14 maart 1820 te Haarlem.
Eervol ontslagen1 januari 1843.
 
  Moors B.P.
Benoemd 3 november 1862 te Goes.
Overgeplaatst in 1866 naar Roermond. Aangesteld tot ijker te Arnhem
1 januari 1870; tot IJker, Chef van Dienst te Breda, juli 1874.
Overgeplaatst naar Leeuwarden 1875; naar Den Haag 1883.
Benoemd tot inspecteur van het ijkwezen in 1892.
Eervol ontslagen maart 1907.
 

     Munnich Johannes Theodorus Dr.
Theodorus Johannes Munnich geboren op 7 mei 1812 te Amsterdam, als vierde kind van George Munnich (Osnabrück, 1766) en Anna Maria Meyer (Amsterdam, 1781).
Benoemd 18 december 1842 te Haarlem, zeer waarschijnlijk aangevangen op 01-01-1843
Op wachtgeld gesteld 1 januari 1870.
Overleden 28 mei 1878.

Note:
> In 2000 jaar gewichten in de Nederlanden wordt de naam van de Munnich gespeld met een K op het einde.
   Dit is een typefout daar zijn naam op een H eindigd (zie pagina 88 en 93 volgnr.166)
> Over de datum van aanstelling als arrondissementsijker bestaan twee verschillende data de één
   volgens 2000 jaar gewichten in de Nederlanden op 18 december 1842, (zie pagina 88) de ander
   genoemd in zijn biografie Anneke van Veen op 1 januari 1843.
> Idem in: Nederlandse Gewichten K.C.M. Zevenboom Dr. D.A Wittop Koning op pagina 137.
> Rond om de voorletters van Munnich zijn enige onduidelijkheden Johan Theodorus Munnich krijgt
   bij zijn geboorte de naam Theodorus Johannes Munnich. Echter in de 'LIJST VAN WACHTGELDEN
   ten behoeven van gewezen burgelijke ambtenaren'  staat 'F.J. Munnich zich noemende en
   schrijvende J.T. Munnich'
   Hoe het ook zij Munnich noemde zich zijn hele leven Johannes Theodorus Munnich.

Op 28 mei 1878 overlijdt Munnich in de ouderdom van 66 jaar. Hij woont dan in het huis 'Slootwijk' in de buurt van Loenersloot. In de door Munnichs zuster, de weduwe G.W. van Rossum-Munnich, geplaatste overlijdensadvertentie heet hij weer Theodorus Johannes.

Nog heel veel meer lezen over J.T. Munnich lees dan zijn biografie geschreven door
Anneke van Veen

Arrondissement-ijkers en hun merktekens 1820-1869  N - R  klik hier