Krukgewicht 1 NEDERLANDS POND metriek, fijne weging Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht ► ► ► ► ►
Aantal ijken: 34 Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van de kruk: 5 NED. PONDEN 5000 W. Op de schouder van het gewicht staat aan de andere kant van de kruk: Het particuliere merk van arrondissementsijker Theodorus Antonius Nagel en de volgende jaarletters van goedkeuring: D 1823, E 1824, F 1825, G 1826, H 1827, J 1828, K 1829, L 1830 (waarover een ▲ is geslagen ten teken van afkeuring), M 1831, N 1832, O 1833, P 1834, Q 1835, R 1836, S 1837, T 1838, U 1839, V 1840, W 1841, X 1842, Y 1843, Z 1844, a 1845, b 1846, c 1847, d 1848, e 1849, f 1850, g 1851, h 1852, I 1853, k 1854, op het lichaam van het gewicht staan afgeslagen de jaarletters l 1855, m 1856 waarover een ▲ is geslagen ten teken van afkeuring.
> Het particuliere merk van de arrondissementsijker is twee keer afgeslagen hetgeen aangeeft dat het gewicht geijkt is voor de fijne weging (goud en zilver). > In de grondplaat van het gewicht zijn zeven kleine vierkante justeringen door middel van lood aangebracht. > Het gewicht is gelijk op geijkt met de 2 NEDERLANDS POND KIL zie gewicht met nr. 234.
Bijzonderheden Het gewicht is gedurende die periode ieder jaar onafgebroken geijkt Gezien het feit dat dit gewicht 34 opeenvolgende jaren onafgebroken is geijkt moet het ongetwijfeld voor fijne weging een belangrijk gewicht zijn geweest. Arrondissementijker Nagel, Theodorus Antonius werd eervol ontslagen toen op 31-12-1819 de functie van ijk- en justeermeester-generaal werd afgeschaft, per 01-01-1820 het metrieke stelsel werd ingevoerd en tegelijkertijd het Troois gewicht werd afgeschaft. Theodorus Antonius Nagel werd op 14-03-1820 benoemd tot arrondissementsijker te Amsterdam Overleden 20 dec. 1831. Extra info Bij besluit van de Souvereine Vorst van 29-12-1814 werd Theodorus Antonius Nagel benoemd tot ijk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht over het Koninkrijk der Nederlanden. Die benoeming vond ongetwijfeld plaats in het kader van het Provinciaal blad van Noord-Holland no. 15: “Dispositie van den 30 Januarij 1823 no. 25, omtrent het gebruik der nieuwe gewigten in den goud- en zilver-handel.” In de genoemde dispositie staan onder meer de hieronder voor de handel in goud en zilver van toepassing zijnde artikelen: In overweging genomen hebbende, dat het van belang is allen twijfel weg te nemen over het tijdstip waarop de nieuwe gewigten bepaaldelijk voor den handel van goud en zilver en van edele gesteenten bestemd moeten gehouden worden ingevoerd, en derhalve obligatoir te zijn: Gezien de missive van Z.E. den heere minister van binnenlandsche zaken en waterstaat, van den 11 dezer dit onderwerp betreffende: Gelet op de wet van den 8 Junij 1819 (staatsblad no. 57) en meer bijzonder op de art. 17, 18, 19, 20 en 21 derzelve, als welke meer bepaaldelijk hier in aanmerking komen: Gelet op Z.M. besluit van den 20 December 1821 (staatsblad no.24) en van den 18 December 1822 (staatsblad no. 52): Hebben besloten en besluiten: ‘Art. 1. Met den 15 februarij aanstaande zal de ijk van de nieuwe gewigten tot den handel in goud, zilver en edele gesteenten bestemd, worden opengesteld. Die ijk zal door de arrondissements-ijkers te Amsterdam, Haarlem, Alkmaar en Hoorn geschieden, op den voet en wijze in Z.M. aangehaalde besluit van den 20 December 1821 verordend. 2. Met den 1 april aanstaande te beginnen, zullen die nieuwe gewigten moeten worden gebruikt, door allen die in goud en zilver handel drijven, door de goud- en zilversmeden: bij de kantoren van waarborg: bij de essaijeurs: bij de juweliers en handelaars in edele gesteenten: op den voet en wijze in art. 17, 18 en 21 van Z.M. gemeld besluit van den 8 Junij 1819. 3. Van dien zelfden dag af, zal de uitdrukking, opgave of aankondiging van het alloij niet meer mogen geschieden voor het goud in karass en greinen, voor het zilver in penningen en greinen; maar in duizendste gedeelten, stellende het volkomen fijn op duizend. 4. Van hetzelfde tijdstip af, zullen alle uitdrukkingen, opgaven, of aankondigingen van den prijs van goud en zilver niet meer geschieden, per mark fijn, maar per nederlandsche pond of kilogramme. 5. Alle opgaven en aankondigingen van het gewicht van goud, zilver en edele gesteenten, zal voortaan moeten geschieden in de nieuwe gewigten. 6. Alle uitdrukkingen of aankondigingen van de hoeveelheid fijn in eene bepaalde massa begrepen, zullen voortaan geschieden per nederlandsche pond (kilogramme) zeggende: houdende zoo vele wigtjes (grammes) en duizendsten van wigtjes (milligrammes) fijn, per nederlandsch pond (kilogramme). 7. Van denzelfden dag af te rekenen, zal niemand de oude tot nu toe in gebruik geweest zijnde gewigten in zijnen handel mogen bezigen, noch ook dezelve in zijne winkels, opene magazijnen, verkoop- en werkplaatsen mogen hebben en ten toon stellen. 3o. De heeren arrondissement-ijkers te Amsterdam, Haarlem, Alkmaar en Hoorn aanteschrijven, om zich dadelijk met den in art. 1 der voors. publicatie bedoelden ijk bezig te houden, en zich ten dien aanzien te gedragen naar de bepalingen van ’s Konings besluit van 20 december 1821. Noot In de Dispositie van den 30 Januarij 1823 no. 25 wordt vermeld “de wet van den 8 Junij 1819 (staatsblad no. 57)” terwijl in art. 2 sprake is van “gemeld besluit van den 8 Junij 1819” Het gaat daarbij vermoedelijk om het Besluit d.d. 08-06-1819 (staatsblad no. 37) Hoewel het Troois gewicht per 01-01-1820 was afgeschaft is T.A. Nagel zich na zijn benoeming op 14-03-1820 klaarblijkelijk vanaf 01-04-1823 als arrondissementsijker te Amsterdam onder meer bezig gaan houden met het ijken van gewichten voor fijne weging. Feitelijk was dit, na de invoering van het metrieke stelsel, een voortzetting van zijn functie als ijk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht. Gezien Art. 2 van de dispositie van 30-01-1823 vermeldt “Met den 1 april aanstaande te beginnen, zullen die nieuwe gewigten moeten worden gebruikt” en omdat het gewicht van 2 Nederlandse ponden vanaf 1823 is geijkt moet dit gewicht wel één van de eerste gewichten voor fijne weging zijn geweest.
Bron extra info: en foto's www.goudenzilverweging.
Krukgewicht 1 NEDERLANDS POND KIL, Metriek, fijne weging Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht ► ► ► ► ►
Aantal ijken: 60 Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van de kruk: 1000 W (Wigtjes) 1 NED. POND KIL. Op de schouder aan de andere kant staat twee maal het particuliere merk van arrondissementsijker afgeslagen (fijne weging) en 11 jaarletters Op de romp staan 49 jaarletters wat samen een totaal van 60 jaarletters maakt. In het grondvlak van het gewicht zijn enkele justeringen door middel van lood aangebracht.
1e jaarletter Q van 1835 gevolgd door R 1836, S 1837, T 1838, U 1839, V 1840, W 1841, X 1842, Y 1843, Z 1844, a 1845, b 1846, c 1847, d 1848, e 1849, f 1850, g 1851, h 1852, i 1853, k 1854, l 1855, m 1856, n 1857, o 1858 p 1859, q 1860, r 1861, s 1862, t 1863, u 1864, v 1865, w 1866, x 1867, z 1868, A 1869, B 1870, C 1871, D 1872, E 1873, G 1874, H 1875, J 1876, K 1877, L 1878, N 1879, P 1880, Q 1881, R 1882, S 1883, T 1884, U 1885, V 1886, Z 1889, a 1890, b 1891, f 1894-1895, g 1896-1897, k 1900-1901 n 1902-1903, r 1908-1909 Bijzonderheden Dit gewicht is geijkt voor fijne weging, herkenbaar aan het twee keer afgeslagen particuliere merk van de arrondissementsijker. Arrondissementsijkers In het jaar 1835 had Amsterdam drie ijkers in dienst, 1. Ulman L.J. Benoemd 13 december 1828 te Amsterdam. Overleden 2 december 1856 2. Boterkooper B.H. Arrondissementsijker te Antwerpen. Benoemd 1 maart 1832 te Amsterdam. Overleden 2 mei 1835. 3. Dr. Franciscus Johannes Stamkart hij werd benoemd 2 december 1833 tot arrondissementsijker te Alkmaar. Als zodanig overgeplaatst op 8 december 1835 naar Amsterdam. Van 1833 tot 1867 heeft hij het ijkwezen gediend.
De ogenblikken die hij vrij had besteedde hij aan ernstige studie en bekwaamheden die hij zich eigenlijk geheel zonder hulp verwierf, stempelden hem tot een geleerde. Voor het ijkwezen heeft hij zich ook zeer verdienstelijk gemaakt. (Hierbij opgemerkt dat dit één van de eerste gewichten is die Dr. Franciscus Johannes Stamkart in december 1835 te Amsterdam ijkte).
In 1844 werd hij benoemd tot doctor honoris causa in de wis-en natuurkunde te Leiden en in 1845 werd hij lid van de Koninklijke Nederlandse instituut en later, toen het instituut werd opgeheven en de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen daarvoor in de plaats kwam, werd hij lid van deze academie.
In 1867 werd hij hoogleraar aan de polytechnische school voor de vakken zuivere toegepaste wiskunde. Later werd hem nog opgedragen onderwijs te geven in de ijkvakken. Met F. Kaiser en J. Bosscha was hij de regeringsafgevaardigde op de congressen te Parijs van 1870 en volgende jaren waarop de invoering van de nieuwe standaarden voor meter en kilogram werd behandeld. In 1878 werd hij op eigenverzoek als hoogleraar te Delft ontslagen maar bleef werken aan de Europese graadmeting als lid en voorzitter van de Rijkscommissie voor graadmeeting en waterpassing.
Dr. Franciscus Johannes Stamkart werd geboren te Amsterdam 25 januari 1805 overleden aldaar 15 januari 1882.
Krukgewicht van 1 NEDERLANDS POND, voormetriek, metriek gemaakt, gewone weging Voor meer en grotere foto's klik op het gewicht ► ► ► ► ► Aantal ijken: 23 Op de schouder van het gewicht staat aan één kant van de kruk : I NED.POND. De punt staat in het gesloten gedeelte van de letter P van het woord POND. De letters P, N en D van het woord POND zijn fragmentarisch zichtbaar. De jaarletter p van 1859. Op de schouder van het gewicht staat aan de andere kant van de kruk : Het particuliere merk van arrondissementsijker J.Borst, benoemd 28 april 1827 te Utrecht, overleden 14 mei 1862. De jaarletters : K 1829, L 1830, M 1831, N 1832, q 1833, P 1834, Q 1835, R 1836, S 1837, T 1838, V 1840, W 1841, X 1842, Y 1843, Z 1844 De jaarletter M van 1831 is “gestuiterd” afgeslagen. De jaarletter Z van 1844 is door de jaarletter O van 1833 afgeslagen. De volgende jaarletters zijn slechts fragmentarisch zichtbaar : q 1835 V 1840 X 1842 Y 1843 Onder de jaarletter T van 1838 en de V van 1840 is een fragment van een onherkenbaar merk zichtbaar. Op de romp zijn de volgende jaarletters afgeslagen : a 1845, b 1846, c 1847, d 1848, f 1850, g 1851, h 1852, L 1855 en zijn elf gegroefde ringen aangebracht. In de onderkant van het gewicht zijn de volgende justeringen aangebracht : > Eén vierkante justering door middel van lood in het midden > Twee ronde justeringen door middel van lood en messing aan weerskanten van de loden justering. Arrondissementsijker Borst J. Benoemd 28 april 1827 te Utrecht. Overleden 14 mei 1862.
Bijzonderheden gewicht is oorspronkelijk afkomstig uit collectie K.M.C. Zevenboom († 18 maart 1968). Werd geveild te Harmelen op 05 oktober 2013 waarna het na 33 jaar weer toegevoegd werd aan de Zevenboom collectie, (2 Ned. Pond Kil, 1 Ned. Pond Kil, 5 Ned. Ons, 2 Ned. Ons, 1 Ned. Ons) zoals omschreven in Nederlandse gewichten K.M.C. Zevenboom Dr. D.A. Wittop Koning ISBN 90 6087 995 pagina 157 waar staat; Tot de collectie Zevenboom behoorden metrieke krukgewichten van 2 en 1 Ned. Pond en 5, 2, en 1 Ned. Ons. Op de twee grootste komt het merk voor van de Utrechtse arrondissements-ijker J. Borst en als oudste jaarletter de K van 1829. Het merk van de arrondissements-ijker op de drie kleinste gewichten is ons niet bekend* de oudste jaarletter op deze drie is de B van 1821'. * het merk van "de drie kleinste gewichten" bleek na empirisch onderzoek van R.J. Holtman toegewezen te kunnen worden aan de arrondissementsijker P.G. Verweyden, benoemd 20 juli 1820 te Hoorn, overleden 11 september 1828. > Bekijk de in het boek, 'Nederlandse gewichten stelsels, ijkwezen, vormen, makers en merken' omschreven gewichten één voor één op deze website 2 NEDERLANDS POND KIL volgnr. 283, 1 NEDERLANDS POND KIL volgnr. 379, 5 NEDERLANDSE ONCEN volgnr. 285, 2 NEDERLANDSE ONCEN volgnr. 286, 1 NEDERLANDSE ONCE volgnr. 287, zij vormen gezamenlijk de historische voormetriek metriek gemaakte krukgewichtenserie van:
K.M.C. Zevenboom († 18 maart 1968)
'Verwaarlozing van dit bezit, door onvoldoende bewaring en onvoldoende beheer, zou daarentegen een schromelijke tekortkoming betekenen'. K.M.C. Zevenboom, 1961
